Nowości

12/09/2018

Czy dobre może być jeszcze lepsze?

Niekwestionowana rola płynu do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych w profilaktycznej pielęgnacji jamy ustnej.


FAKT: Zdrowie jamy ustnej ma zasadnicze znaczenie dla ogólnego zdrowia i samopoczucia1. Pomimo dostępności środków profilaktycznych na przewlekłe zapalenie dziąseł o różnym stopniu nasilenia nadal cierpi ponad 90% światowej populacji2. W Polsce wśród dorosłych osób ponad 98% cierpi na choroby przyzębia3, a prawie 100% na próchnicę zębów4.

Płytka nazębna jest główną przyczyną zapalenia dziąseł, a zatem jej kontrola ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania dobrego stanu zdrowia jamy ustnej5. Powszechne występowanie chorób jamy ustnej na całym świecie oraz w Polsce wskazuje jednak, że model „wystarczająco dobrego” stanu zdrowia jamy ustnej można poprawić w ramach codziennej higieny jamy ustnej5. Podczas gdy aktualne zalecenia w zakresie domowej higieny skupiają się na szczotkowaniu i czyszczeniu przestrzeni międzyzębowych, badania kliniczne wykazały dodatkowe korzyści płynące ze stosowania płynów do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych, jako optymalnej metody ograniczającej powstawanie biofilmu bakteryjnego płytki nazębnej5-8.

Mycie zębów szczoteczką i inne metody mechaniczne czyszczenia przestrzeni międzyzębowych usuwają wprawdzie płytkę nazębną z powierzchni zębów, jednak należy pamiętać, że powierzchnia zębów stanowi jedynie 25% powierzchni jamy ustnej narażonej na działanie szkodliwych bakterii9.

Inne obszary w jamie ustnej mogą pełnić rolę „rezerwuarów bakterii”, które mogą ponownie skolonizować zęby wkrótce po zastosowaniu profilaktyki lub leczenia stomatologicznego6. Bez optymalnej higieny jamy ustnej te bakterie mogą rozwinąć się w złożony, trójwymiarowy biofilm w ciągu zaledwie kilku dni10

BEZ OPTYMALNEJ HIGIENY JAMY USTNEJ BAKTERIE MOGĄ UTWORZYĆ ZŁOŻONE, TRÓJWYMIAROWE KOLONIE BIOFILMU, Z KTÓREGO POWSTAJE PŁYTKA NAZĘBNA, W CIĄGU ZALEDWIE KILKU DNI.

Odkładanie się biofilmu bakteryjnego płytki nazębnej zwiększa ryzyko próchnicy, zapalenia dziąseł i chorób przyzębia13,14. Płyny do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych przenikają głęboko do dolnych warstw płytki nazębnej, niszcząc ściany komórek bakteryjnych i hamując działanie enzymów. Ten mechanizm działania rozbija biofilm bakteryjny płytki nazębnej, rozluźniając i rozpuszczając ją w miejscach trudno dostępnych dla szczoteczki lub urządzenia do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych15-17.

PŁYNY DO PŁUKANIA JAMY USTNEJ NA BAZIE OLEJKÓW ETERYCZNYCH GŁĘBOKO WNIKAJĄ DO DOLNYCH WARSTW BIOFILMU BAKTERYJNEGO PŁYTKI NAZĘBNEJ, PENETRUJĄC ŚCIANY KOMÓREK BAKTERYJNYCH I HAMUJĄC DZIAŁANIE ENZYMÓW.

W ostatnim czasie przeprowadzono przełomową, poddaną weryfikacji analizę, która oceniła każde badanie z punktu widzenia wyników mających zastosowanie w praktyce klinicznej. Analiza ta skoncentrowała się na randomizowanych badaniach klinicznych ze ślepą próbą i z zastosowaniem placebo (zarówno opublikowanych, jak i nieopublikowanych). Oceniała ona wpływ stosowania płynu do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych obok mechanicznych metod czyszczenia zębów, w porównaniu ze stosowaniem wyłącznie mechanicznych metod higieny jamy ustnej u pacjentów
z niskim lub średnim poziomem płytki nazębnej. Skala zbiorczej analizy jest godna uwagi – ponad 4 dekady gromadzenia danych z 29 badań trwających 6 miesięcy w 3 krajach i z udziałem ponad 5000 pacjentów11.

Wyniki analizy wskazują na zmianę schematu w codziennej higienie jamy ustnej. W ramach analizy, zgodnie z praktyką kliniczną, badania oceniano np. w odniesieniu do powierzchni wolnych od płytki nazębnej charakteryzujących się niewielką ilością lub brakiem płytki – na podstawie wskaźnika płytki nazębnej (PI) ≤1. Dzięki wykorzystaniu danych właściwych dla powierzchni wolnych od płytki nazębnej lub chorób dziąseł, analiza przyczyniła się do sformułowania korzyści w podejściu do badań i praktyki klinicznej11.

Wyniki analizy wykazały klinicznie istotne korzyści wynikające ze stosowania dwa razy dziennie płynu do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych, w porównaniu ze stosowaniem samych metod mechanicznych. Po 6 miesiącach u pacjentów stosujących płyn do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych stwierdzono 5 razy więcej powierzchni wolnych od płytki nazębnej niż u pacjentów stosujących wyłącznie metody mechaniczne (PI ≤1). Ponadto, 11 razy więcej pacjentów stosujących płyn do płukania jamy ustnej na bazie olejków eterycznych uzyskało 75% powierzchni wolnych od płytki nazębnej11,12.

Lepszy stan zdrowia jamy ustnej u każdego pacjenta rozpoczyna się od włączenia nowego modelu higieny jamy ustnej do najlepszych praktyk klinicznych. Model ten uznaje higienę jamy ustnej za integralną część ogólnego stanu zdrowia, zaspokaja potrzeby i wymagania pacjentów oraz prawo każdej osoby do osiągnięcia dobrego stanu zdrowia jamy ustnej, a także przechodzi od tradycyjnego podejścia leczniczego do profilaktyki i promowania dobrego stanu zdrowia jamy ustnej18. Profilaktyczna, codzienna higiena jamy ustnej rozpoczyna się w domu. Wprowadzenie długoterminowego modelu higieny jamy ustnej obejmującego stosowanie płynu do płukania na bazie olejków eterycznych i zapewniającego prawie 5 razy więcej powierzchni wolnych od płytki nazębnej może stanowić istotną kwestię dla lekarzy dentystów, którzy pragną zaproponować swoim pacjentom najwłaściwszą codzienną higienę jamy ustnej (szczotkowanie, nitkowanie i płukanie)11,12. Lepszy stan zdrowia jamy ustnej jest nie tylko możliwy, ale również osiągalny – dzięki poleceniu przez specjalistę odpowiednich produktów do higieny jamy ustnej.

ABY POMÓC PACJENTOM W OSIĄGNIĘCIU I UTRZYMANIU LEPSZEGO STANU ZDROWIA JAMY USTNEJ, ZALEĆ IM STOSOWANIE PŁYNU DO PŁUKANIA JAMY USTNEJ ZAWIERAJĄCEGO OLEJKI ETERYCZNE, KTÓRY OGRANICZA POWSTAWANIE PŁYTKI NAZĘBNEJ.

Do pobrania metaanaliza The Journal of the American Dental Association: Pobierz

Przełomowa i poddana weryfikacji analiza 29 badań została opublikowana w Journal of the American Dental Association (sierpień 2015).
Piśmiennictwo: 1. World Health Organization. Oral health. Fact sheet No 318. April 2012. http:// www.who.int/mediacentre/factsheets/fs318/en/. Dostęp 17 kwietnia 2015 r. 2. Coventry J, Griffiths G, Scully C, Tonetti M. Periodontal disease. Brit Med
J. 2000;321(7252):36-39. 3. Ocena stanu zdrowia jamy ustnej i jego uwarunkowań w populacji polskiej w wieku 35-44 i 65-74 lat – Badania epidemiologiczne wykonane w 2013 roku w ramach programu polityki zdrowotnej pn.: „Monitorowanie
stanu zdrowia jamy ustnej populacji polskiej w latach 2013-2015”, Ministerstwo Zdrowia; http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/programy-zdrowotne/wykaz-programow/monitorowanie-stanu-zdrowia-jamy-ustnej-populacji-polskiej-wlatach-
2013-2015/. 4. Wyniki badań epidemiologicznych prowadzonych w ramach programu „Monitoring Zdrowia Jamy Ustnej” w 2010 roku, Ministerstwo Zdrowia. http://www.mz.gov.pl/wp-content/uploads/2014/11/wynik_bada_mat_2010.pdf
5. Gunsolley JC. Clinical efficacy of antimicrobial mouthrinses. J Dent. 2010;38(suppl 1):S6-S10. 6. Boyle P, Koechlin A, Autier P. Mouthwash use and the prevention of plaque, gingivitis and caries. Oral Dis. 2014;20(suppl 1):1-68. 7. Gunsolley JC. A
meta-analysis of six-month studies of antiplaque and antigingivitis agents. J Am Dent Assoc. 2006;137(12):1649-1657. 8. Swango PA. Regular use of antimicrobial mouthrinses can effectively augment the benefits of oral prophylaxis and oral hygiene
instructions at 6-month recall intervals in reducing the occurrence of dental plaque and gingivitis. J Evid Base Dent Pract. 2012;12(12):87-89. 9. Kerr WJS, Kelly J, Geddes DAM. The areas of various surfaces in the human mouth from nine years to adulthood.
J Dent Res. 1991;70(12):1528-1530. 10. Marsh PD. Dental plaque. W: Marsh PD, Martin MV, eds. Oral Microbiology. Wyd. 5. Nowy Jork, NY: Churchill Livingstone Elsevier; 2009:74-102. 11. Araujo M, Charles C, Weinstein R i in. Meta-analysis of the effect of
an essential oil-containing mouthrinse on gingivitis and plaque. J Am Dent Assoc. ID skryptu: 539-14.RI. 12. Na podstawie metaanalizy w Araujo i in. i/lub analiz testów post-hoc. 13. Nield-Gehrig JS. Dental plaque biofilms. J Dent Hyg. 2005;14(1):13-17.
14. Socransky SS, Haffajee AD. Dental biofilms: difficult therapeutic targets. Periodontol 2000. 2002;28(1):12-55. 15. Foster JS, Pan PC, Kolenbrander PE. Effects of antimicrobial agents on oral biofilms in a saliva-conditioned flowcell. Biofilms.
2001;1:5-12. 16. Minah GE, DePaola LG, Overholser CD i in. Effects of 6 months use of an antiseptic mouthrinse on supragingival dental plaque microflora. J Clin Periodontal. 1989;16:347-352. 17. Walker C, Clark W, Wheeler T, Lamm R.
Evaluation of microbial shifts in supragingival plaque following long-term use of an oral antiseptic mouthrinse. J Dent Res. 1989;68:412. 18. Glick M, da Silva OM, Seeberger GK i in. FDI Vision 2020: shaping the future of oral health. Int Dent J.
2012;62(6):278-291.